Czarownice, czary i łowcy czarownic – bibliografia. Wybór.

Czarownicą nazywano kobietę, która zajmowała się czarną magią i kojarzona była           z szatanem.
Łowcą czarownic, zaś zwano osobę zajmującą się tropieniem wiedźm, ich oskarżaniem   i wykonywaniem na nich wyroku.
Matthew Hopkins (ok.1620-1647)  najsłynniejszy angielski łowca czarownic skazał na śmierć ponad 200 kobiet . W swojej działalności traktował plotki i pomówienia jako formalne oskarżenia. Za oczyszczenie miasteczka lub wsi z czarownic pobierał wysokie wynagrodzenie.
Łowcy czarownic wzorowali się na księdze inkwizytorów Heinricha Kramera i Jacoba Sprengera   pt : ,,Młot na czarownice'' wydanej w 1486 roku. Procesy o uprawianie czarów odbywały się od XV do XVIII wieku. Wiedźmy były oskarżane o latanie na miotłach, gromadzenie się na sabatach, kanibalizm, sprowadzanie chorób i opętań, profanację mszy, o sprowadzanie wszystkich klęsk żywiołowych, o mordy rytualne,         a wreszcie o konszachty ze złem. By wymusić na osobie oskarżanej o czary przyznanie się do winy, oskarżyciele stosowali tortury, próby wody, próby łez, próby ognia. Szukali diabelskiego znamienia.
Głośny proces o czary miał miejsce w mieście Salem, w którym to 10 czerwca 1692 roku odbyła się pierwsza egzekucja wiedźm. W Salem procesy o czary odbywały się od czerwca 1692 roku do maja 1693 roku. O czary oskarżono około 80 osób, a 20  z nich skazano na śmierć i stracono. Rozpętana  w Salem psychoza  miała nie tylko religijne podłoże. Fakty historyczne  dowodzą, że w miasteczku trwało wiele sporów o ziemię.  
W Polsce kres polowań na czarownice położyła konstytucja ,,Konwikcyjne                     w sprawach kryminalnych'' uchwalona w 1776 roku.

Adamowski, J. : Obraz czarownicy w przekazach ludowych z południowej Lubelszczyzny. ,,Twórczość Ludowa” 2009, nr 1/2, s. 24-26

Adams, A., Adams, M. : Czary i czarownice : historia i tradycje białej magii. Warszawa : Muza, 2003

Baranowski, B. Pożegnanie z diabłem i czarownicą. Łódź : Wydawnictwo Łódzkie, 1965

Baranowski, B. : Procesy czarownic w Polsce w XVII i XVIII wieku. Poznań : Replika, 2021

Baschwitz, K. : Czarownice : dzieje procesów o czary. Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971

Bogdan, D. : Procesy o czary na Warmii w XVI wieku. ,,Komunikaty Mazursko  - Warmińskie” 2006, nr 1, s. 19-35

Bracha, K. : Średniowieczna metryka wizerunku świętokrzyskiej czarownicy. W : Czary, alchemia, opętanie w kulturze na przestrzeni stuleci : studia przypadków. Red. J. Pietrzak-Thébauld, Ł. Cybulski. Warszawa : Wydawnictwo Uniwersytetu  Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2015, s. 119-134

Brzezińska, A. : Woda na sicie : apokryfy czarownicy. Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2018

Cackowski, Z. : Polowanie na czarownice oraz potrzeba ,,kozła ofiarnego” : (dawniej       i dzisiaj). ,,Myśl Socjaldemokratyczna” 2005, nr 1/2, s. 26-34

Callejo, J. : Historia czarów i czarownic. Warszawa : Bellona, 2011

Drzazgowski, T. : O pochodzeniu czarownic. ,,Charaktery” 2003,  nr 6, s. 62-63

Gacek, J. : Obrazując czarownice – niedocenione źródło w badaniach początków kształtowania się stereotypu czarownicy. ,,Ogrody Nauk i Sztuk” 2012,  nr  2,                 s. 297-308

Hartwich, M. : Stosy, źródła i metody : polowanie na czarownice w Polsce w świetle badań polskich i zachodnioeuropejskich. ,,Biuletyn Polskiej Myśli Historycznej” 2007, nr 4, s. 47-91

Jabłońska, E. : Polowanie na czarownice. ,,National Geographic Polska” 2009, nr 5,        s. 59-69

Kacerz i czarownica : szkice z historii cywilizacji. Lwów : Zarząd Główny Uniwersytetu Ludowego im. Adama Mickiewicza, 1901

Kaźń czarownicy. ,, Gazeta Kielecka” 1902, , nr  95, s. 1

Karolińscy pokutnicy i polskie średniowieczne czarownice : konfrontacja doktryny chrześcijańskiej z życiem społeczeństwa średniowiecznego. Red. M. Koczerska. Warszawa : Wydawnictwo DIG : IH, 2007

Kęciek, K. : Niech wiedźma zdycha : na świecie giną tysiące nieszczęśników oskarżanych o uprawianie czarów. ,,Przegląd” 2007, nr 28, s. 54

Klisz, J. : Nie-ludzka kondycja czarownicy : związki z naturą a zjawisko dehumanizacji. ,,Sensus Historiae : studia interdyscyplinarne” 2015, [nr] 4, s. 91-112

Kowalczyk, S. : Wizerunek wiedźmy w piśmiennictwie staropolskim XVI i XVII wieku. Kraków : Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2023

Kracik, J. : Męczennica przesądu : zrehabilitujmy czarownice. ,,Tygodnik Powszechny” 2012, nr 4, s. 5-6

Kwiatkowski,  M. : Spłonęła z miłości : ostatni stos cywilizowanej Europy. ,,Gazeta Olsztyńska” 2006, nr 280, nr 48, od. Gazeta w Kętrzynie, s. 9

Lombardi, P. : Filozof i czarownica : rozum i świat magiczny. Warszawa : Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej  Akademii Nauk

Łaniewski, M. : Polowanie na czarownice w Bambergu. ,,Mówią Wieki : magazyn historyczny” 2021, nr 1, s. 20-23

Maciejewska, BN. : Polowanie na czarownice. ,,Ale Historia” : tygodnik historyczny 2013, nr 7,   s. 8-10

Małachow, A. : W łapach humanistów : wojna z gusłami. ,,Forum” 2005, nr 6,                 s. 50-54

Maniszewska, K. : Oblicza magii : przesądy i wierzenia z czterech stron świata. Warszawa : Skarpa Warszawska, 2022

Milewska, M. : Czarownice. ,,Migotania, Przejaśnienia” 2007, nr 1/2, s. 7-8

Muszyńska, A. : Współczesne czarownice. ,,Albo Albo” 2011, z. 2, s. 151-163

Nowak, B. : Czarownicom żyć nie dopuścisz : o walce z wiedźmami w staropolskim Zamościu. ,,Dziennik Wschodni” 2021, nr 151, s. 14-15

Nowak, B. : Szloch zamojskiej mieszczki. ,,Kronika Tygodnia” 2019, nr 30, s. 18,           s. 23

Nowak, B. : Zamojski młot na czarownice : bogobojnym  zamojskim mieszczanom udało się zgładzić siedem  wiedźm. Jedna im jednak odfrunęła... ,,Kronika Tygodnia” 2014, nr 13, s. 14

Obarzanek, E. : Czarownice i czarownicy w Rzeczpospolitej w XVI-XVIII w. ,,Limes” 2009, nr 2, s. 61-80

Oziębłowski, M. :  Motyw lotu czarownic w tzw. ,,Zbiorczej koncepcji czarownictwa” europejskiego : świadectwa średniowieczne i wczesnonowożytne. W : Almanach Historyczny. Kielce : Wydawnictwo TAKT,  2003, s. 49-74

Patynowski, M. : ,,Młot na czarownice” czyli w obronie przed czarami. ,,Egzorcysta” 2016, nr 5, s. 49-51

Pilaszek, M. : Fiasko europejskiego polowania na czarownice XVI-XVIII w. ? : (na marginesie pracy Robina Briggsa, Witches & Neighbors. The Social and Cultural Context of Europen Wichcraft, London 1996). ,,Przegląd Historyczny” 2001, nr 4,  s. 461-475

Pilaszek, M. : Procesy o czary w Polsce w wiekach XV-XVIII. Kraków : Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2008

Posacki, A. : Subtelne czarownice czyli atrakcyjność zła. ,,Egzorcysta” 2016, nr 5,          s. 52-55

Przybyszewski, S. : Synagoga szatana : przyczynek do psychologii czarownicy. Warszawa : Wydawca Graf_ika Usługi Wydawnicze Iwona Knechta, 2021

Radzik, Z. : Stos nieprawości : zrehabilitujmy czarownice. ,,Tygodnik Powszechny” 2012. nr 4, s. 3

Rajewski, S. : Niewinne czarownice. ,,Przekrój” 2012, nr 10, s. 22-23

Ronowska, B. : Współczesne rozumienie czarów i czarownic. W : Interdyscyplinarność, czyli współczesne wyzwanie dla naukowców. Gdańsk : Uniwersytet Gdański 2020, s. 57-69

Russell, J. B. : Krótka historia czarownictwa. Wrocław ; Wydawnictwo Dolnośląskie, 2003

Rutkowski, P. : Kot czarownicy : demon osobisty w Anglii wczesnonowożytnej. Kraków : Towarzystwo Autorów  i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2012

Rzepa, T. : O źródłach walki z innością na przykładzie czarownic.  ,,Psyche” 2002, nr 6, s. 47-58

Schiff, S. : Czarownice : Salem, 1662. Warszawa : Marginesy, 2019

Siarkowski, W. : Pamiątki i zabytki przeszłości : kaźń czarownicy. ,,Gazeta Kielecka” 1875, nr 5, s. 3-4

Składkowska, M. : Celtyckie i średniowieczne polowania na czarownice. ,,Archeologia Żywa” 1998, nr 3, s. 48

Sprenger, J., Kraemer H.  : Młot na czarownice : postępek zwierzchowny w czarach,       a także sposób  uchronienia  się ich i lekarstwo na nie w dwóch częściach zamykający : księga wiadomości ludzkiej nie tylko godna i potrzebna ale i z nauką Kościoła powszechnego  zgadzająca się.  Wrocław : Fox, 2000

Szczepaniak-Kroll, A. : Sabat w kulturze ludowej Pomorza. ,,Nasze Pomorze” 2001, nr 3, s. 7-14

Szczepański, S. : Procesy o czary w Zalewie w XVI-XVII w. ,,Zapiski Zalewskie” 2008, nr 15, s. 17-24

Szymańska, K. : Magia i czarownice we współczesnym świecie : przekrój zjawiska        w prasie na podstawie wybranych czasopism i magazynów. ,,Media, Kultura, Społeczeństwo” 2018, nr 13, s. 37-49

Udziela, S. : Świat nadzmysłowy ludu krakowskiego, mieszkającego po prawym brzegu Wisły : wielkoludy, czarownice i czarownicy, choroby. Warszawa : s.n., 1901

Werner, W. : Proces w Salem jako błąd lekarski : polowanie na czarownice w wieku XVII i nowożytna medycyna : studium  analogii. Medycyna Nowożytna : studia nad historia medycyny” 2005, nr 12/1-2, s. 5-17

Wijaczka, J. : Czarownicom żyć nie dopuścisz. Poznań : Wydawnictwo Replika, 2022

Wijaczka, J. : Dzieci w procesach o czary : casus Prus Książęcych w XVII wieku. ,,Zapiski Historyczne” 2014,  z. 1, s. 101-116

Wijaczka, J. : Polowanie na czarownice i czarowników w Nowem nad Wisłą i najbliższej okolicy miasta w XVII i pierwszej połowie XVIII wieku. ,,Czasy Nowożytne : periodyk poświęcony dziejom polskim i powszechnym od XV do XX wieku” 2009, nr 11, s. 119-144

Zwoliński, A. : Współczesne czarownice. Poznań : Monument Wydawnictwo, 2019